Tussen “leading” en “lagging” indicatoren bestaat een groot verschil.

Een leading indicator laat zien wat er zal gaan gebeuren: toont de oorzaak. Een lagging indicator laat het gevolg zien. En als we het over stuurinformatie hebben zit daar nu net de kneep. We willen graag vooraf geïnformeerd worden over wat ons te wachten staat, dan kunnen we nog bijsturen, actie ondernemen om het tij te keren. De ambitie moet dan ook zijn om te sturen op “leading indicatoren”.

Een paar voorbeelden van leading indicatoren:

• Aantal patiënten in pre-dialyse als indicator voor de te verwachten instroom op de dialyse afdeling,
• Planning OK + spreekuren poliklinieken als indicatoren voor de te verwachten productie,
• Ontwikkeling adherentie (marktaandeel) als indicator voor de continuïteit van de instelling.

Te vaak zie ik dat gestuurd wordt op lagging indicatoren. Zo wordt een ziekenhuis in slaap gesust als de productie (lagging) een keurige stijgende tendens vertoont, maar bij nader onderzoek de adherentie (leading) terug blijkt te lopen. De groei heeft dit weten te compenseren, maar voor de lange termijn ziet het er niet goed uit voor een instelling met een dalend marktaandeel.

Lagging indicatoren zijn er meer dan voldoende. Deze komen voort uit het gebruik (misbruik?) van verantwoordingsinformatie voor stuur doeleinden. Het resultaat van afgelopen periode, de productie of het ziekteverzuim. Als managers alleen dit soort informatie krijgen zijn ze tevreden of ontevreden maar zelden wijzer…

Ziekteverzuim is het gevolg, maar wat zijn de oorzaken ervan? Is het de werkdruk? Het hoge verloop onder het management? De slechte onderlinge relaties? Een gebrek aan doorstroom mogelijkheden? Met het onderzoeken en vaststellen welke factoren ten grondslag liggen aan het ziekte verzuim kan je leading indicatoren opstellen. En daar kan je op gaan sturen.